Kościół św. Michała Archanioła Nowa Sól

Kościół św. Michała Archanioła to najstarsza świątynia w Nowej Soli i jeden z ciekawszych przykładów architektury sakralnej na Ziemi Lubuskiej. Położony przy ulicy Kościelnej budynek łączy w sobie elementy renesansu i baroku, a jego historia sięga końca XVI wieku. To miejsce, które warto odwiedzić nie tylko ze względów religijnych – świątynia kryje w sobie fascynującą historię związaną z warzelniami soli i zmianami wyznaniowymi w regionie.

Historia kościoła związana z warzelniami soli

Całą opowieść trzeba zacząć od 1563 roku, kiedy na lewym brzegu Odry powstały warzelnie soli. To właśnie one dały początek osadzie, która w 1743 roku stała się miastem Nowa Sól. Kamień węgielny pod budowę kościoła położono 22 kwietnia 1591 roku, a prace ukończono sześć lat później. Inicjatorem budowy był burmistrz Daniel Preuss, który chciał zapewnić miejsce kultu dla protestantów pracujących w tutejszych warzelniach.

Pierwsze poświęcenie świątyni odbyło się 27 maja 1597 roku, w dzień Zielonych Świąt. Ceremonii dokonał pastor z Rakowa koło Smardzewa oraz diakon Abraham Cremerus z Żubrowa. Pierwszym pastorem został Melchior Ritilius.

Kościół zmienił wyznanie w 1651 roku na mocy pokoju westfalskiego, choć już w 1625 roku, po śmierci protestanckiego pastora, parafię objął katolicki proboszcz Melchior Rismann.

Ciekawostką jest fakt, że przez ponad sto lat, aż do 1731 roku, proboszczowie nie mieszkali w Nowej Soli – zarządzali parafią z Rudna. Dopiero Jan Szuman, późniejszy rektor wrocławskiego alumnatu, zamieszkał na stałe w mieście.

Architektura i kolejne przebudowy

Pierwotnie kościół był jednonawowy, o typowo renesansowej formie. W 1688 roku dobudowano nawy boczne, co znacząco powiększyło przestrzeń świątyni. Kolejna istotna przebudowa nastąpiła w 1880 roku – dostawiono wówczas nawę poprzeczną, przez co całość otrzymała kształt krzyża łacińskiego.

Wieża powstała w 1698 roku i od tego czasu dwukrotnie przechodziła odbudowę – w 1798 i 1956 roku. To właśnie ona wyznacza sylwetkę starej części Nowej Soli i stanowi charakterystyczny punkt orientacyjny w centrum miasta.

Wnętrze kościoła przeszło gruntowną renowację w latach 1965-1966. Wtedy właśnie ściany otrzymały polichromię, która zachowała się do dziś. W latach 70. XX wieku kontynuowano prace – w 1971-72 odnowiono ołtarze i wyposażenie, a w 1977 roku zawieszone zostały nowe żyrandole.

Co warto zobaczyć w środku

Główną atrakcją wnętrza jest barokowy ołtarz główny z 1728 roku. To drewniana nastawa z centralną postacią św. Michała Archanioła – patrona świątyni. Ołtarz zachował się w dobrym stanie i stanowi doskonały przykład barokowej sztuki sakralnej z pierwszej połowy XVIII wieku.

Szczególną uwagę zwracają witraże wykonane według projektu profesora A. Scalony Dobrzańskiego. Zostały zrealizowane przez specjalistyczny zakład witraży i dodają wnętrzu wyjątkowego klimatu, zwłaszcza w słoneczne dni, gdy światło przebija się przez kolorowe szyby.

Przestrzeń świątyni jest dobrze zachowana, a polichromia na ścianach tworzy spójną całość z barokowym wystrojem. Warto zwrócić uwagę na detale architektoniczne – elementy renesansowe harmonijnie łączą się z barokowymi dodatkami.

Dla kogo to miejsce

Kościół św. Michała Archanioła to przede wszystkim żywa parafia, więc warto pamiętać o odpowiednim zachowaniu podczas zwiedzania. Miejsce zainteresuje miłośników architektury sakralnej, zwłaszcza tych, którzy cenią sobie połączenie różnych stylów w jednym obiekcie.

Osoby fascynujące się historią regionu znajdą tu ślady burzliwej przeszłości Śląska i Ziemi Lubuskiej – zmiany wyznaniowe, wpływy niemieckie i polskie, a także związek z lokalnym przemysłem solnym. To dobry punkt na trasie zwiedzania Nowej Soli, szczególnie w połączeniu z wizytą w centrum miasta.

Rodziny z dziećmi mogą przyjść na krótką wizytę – wnętrze nie jest przytłaczające rozmiarami, a historia związana z solą może być ciekawym tematem do rozmowy z młodszymi.

Informacje praktyczne – godziny mszy i zwiedzanie

Kościół znajduje się przy ulicy Kościelnej 2 w centrum Nowej Soli. Świątynia jest czynna codziennie, ale pamiętać trzeba, że to przede wszystkim miejsce kultu religijnego.

Msze święte w niedziele:

• 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 16:00, 18:00
• W okresie wakacyjnym nie ma mszy o 16:00, za to jest dodatkowa o 20:00

Msze w dni powszednie:

• 8:00 i 18:00

Wstęp: Zwiedzanie świątyni jest bezpłatne. Najlepiej przyjść poza godzinami mszy świętych, żeby swobodnie obejrzeć wnętrze i nie przeszkadzać w nabożeństwach. Dobrym momentem jest przedpołudnie lub wczesne popołudnie w dni powszednie.

Jak dojechać i ile czasu zarezerwować

Kościół położony jest w centrum Nowej Soli, więc dotarcie nie sprawia problemu. Z dworca PKP to około 15 minut spacerem – wystarczy iść w stronę centrum miasta ulicą Piłsudskiego, a następnie skręcić w ulicę Kościelną.

Samochodem można dojechać praktycznie pod same drzwi – w okolicy znajdują się miejsca parkingowe, choć w centrum czasem bywa ciasno. Warto rozważyć zostawienie auta na jednym z parkingów przy głównych ulicach i przejście się pieszo.

Na samą wizytę w kościele wystarczy 20-30 minut. Jeśli ktoś chce dokładniej przyjrzeć się detalom architektonicznym i poczytać tablice informacyjne, można zarezerwować godzinę. Dobrze jest połączyć zwiedzanie z przechadzką po starym centrum Nowej Soli – w okolicy zachowało się kilka ciekawych kamienic.

Kontakt z parafią: telefon 68-387-29-71, e-mail: [email protected]