Most podnoszony w Nowej Soli

Most podnoszony w Nowej Soli to jedyny tego typu obiekt w całej Polsce. Nie zwodzony, nie rozwodzony – właśnie podnoszony, co czyni go wyjątkowym nawet w skali europejskiej. Rozciąga się nad kanałem portowym w ciągu Alei Wolności i od prawie stu lat służy mieszkańcom jako przeprawa przez wodę. A przy okazji stanowi fascynujący przykład inżynierii z lat dwudziestych XX wieku.

Zabytek techniki nad kanałem portowym

Konstrukcja z 1927 roku powstała w odpowiedzi na dynamiczny rozwój Nowej Soli i rosnące potrzeby portu rzecznego. Wcześniej w tym miejscu funkcjonował drewniany most dwuklapowy z 1896 roku, a jeszcze wcześniej – od XVIII wieku – różne drewniane przeprawy prowadzące na dawną wyspę zwaną Małym Laskiem. Gdy stocznia i przemysł zaczęły się rozwijać, potrzebne było solidniejsze rozwiązanie.

Projekt zlecono firmie Beuchelt z Zielonej Góry, która specjalizowała się w konstrukcjach mostowych. Wykonawcami były przedsiębiorstwa Dittmar Wolfsohn & Co. z Wrocławia oraz August Klönne z Dortmundu. Efekt ich pracy przetrwał wojnę, choć nie bez szwanku – w 1945 roku Niemcy uszkodzili most, który następnie odbudowano w latach 1954-1956.

Most w Nowej Soli to jeden z zaledwie kilku tego typu obiektów na świecie. Podobne konstrukcje działają w Stanach Zjednoczonych – Stillwater Bridge w Chicago z 1894 roku, Cape Cod Canal Bridge z 1930 roku i Marine Parkway Bridge w Nowym Jorku z 1937 roku. W Europie jedynie most kolejowy na rzece Rethe koło Hamburga z 1934 roku wykorzystuje zbliżone rozwiązania techniczne.

Jak działa mechanizm podnoszenia

Wyjątkowość nowosolskiego mostu tkwi w zastosowanym układzie konstrukcyjnym. Na betonowych przyczółkach zamontowano stalową ramę – poprzeczną i dwie podłużne, połączone na wysokości rygla i dodatkowo stężone. To właśnie ta konstrukcja umożliwia podnoszenie całego przęsła jezdni.

Mechanizm opiera się na stalowych linach nawijanych na bębny. Przeciwwagę stanowią cztery betonowo-stalowe bloki – to właśnie ta liczba przeciwwag czyni konstrukcję oryginalną i niepowtarzalną. Jezdnia ma 6 metrów szerokości, co pozwala na komfortowy przejazd pojazdów. Gdy przęsło się unosi, jednostki pływające mogą swobodnie wpłynąć do miejscowego portu.

Pierwotnie most wymagał ręcznego napędu. Dopiero podczas remontu w latach 1954-1956 zamieniono go na elektryczny, co znacznie ułatwiło obsługę. Dostęp do maszynowni prowadzi przez stalową drabinę z pomostu technicznego – można tam zajrzeć, choć oczywiście nie podczas normalnego ruchu.

Most dzisiaj – rzadki widok podnoszenia

Kolejny gruntowny remont przeprowadzono w latach 1990-1992. Poszerzono wtedy konstrukcję i wprowadzono nowe rozwiązania, zachowując jednak oryginalny układ strukturalny. Stan techniczny obiektu jest bardzo dobry – most nadal działa i jest sprawny.

Problem w tym, że okazje do zobaczenia go w akcji zdarzają się niezwykle rzadko. Dawniej, gdy barki regularnie kursowały kanałem, przęsło podnoszone było nawet kilka razy dziennie. Mieszkańcy pamiętają czasy, gdy widok unoszącego się mostu należał do codzienności. Teraz podnoszenie odbywa się głównie w ramach konserwacji i testów sprawności mechanizmu.

Kiedy jednak most się unosi, Nowosolanie chętnie przychodzą to zobaczyć. Zamykany jest wtedy ruch na Alei Wolności, co samo w sobie stanowi małe wydarzenie w mieście. Informacje o planowanych podniesieniach można uzyskać w nowosolskim Centrum Informacji Turystycznej.

Nocą most jest podświetlony, co dodatkowo podkreśla jego stalową konstrukcję i nadaje mu zupełnie inny charakter niż w dzień. Warto przejść się tamtędy wieczorem, zwłaszcza latem, gdy nad kanałem panuje przyjemny ruch.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy

Sam most to nie jedyna atrakcja tego miejsca. Ulica Portowa stanowi przyjemną promenadę spacerową, którą można przejść od ulicy Wróblewskiego aż do kładki i ujścia kanału do Odry. Po drodze mijasz marinę, gdzie cumują łodzie i jachty – widok szczególnie ciekawy dla miłośników żeglarstwa.

Na przystani działa restauracja, więc można połączyć spacer z posiłkiem przy wodzie. Parking w okolicy jest rozległy i bezpłatny, co ułatwia dojazd samochodem. Z kładki rozciąga się dobry widok na kanał i sam most – warto tam wejść dla perspektywy.

Dla kogo to miejsce

Most zainteresuje przede wszystkim pasjonatów historii techniki i inżynierii. To żywy przykład myśli technicznej z pierwszej połowy XX wieku, zachowany w doskonałym stanie. Miłośnicy fotografii również znajdą tu inspirację – stalowa konstrukcja, kanał, cumujące łodzie i industrialny klimat tworzą ciekawy materiał na zdjęcia.

Rodziny z dziećmi też mogą tu zajrzeć, zwłaszcza jeśli dzieciaki interesują się tym, jak rzeczy działają. Wytłumaczenie zasady działania mostu podnoszącego to świetna lekcja fizyki w praktyce. Spacer wzdłuż promenady jest łatwy i przyjemny, więc nadaje się również dla osób starszych.

Nie jest to jednak atrakcja na całe popołudnie. Jeśli akurat nie odbędzie się podnoszenie mostu, samo obejrzenie konstrukcji zajmie kilkanaście minut. Warto połączyć to z dłuższym spacerem wzdłuż kanału lub wizytą w innych częściach Nowej Soli.

Praktyczne informacje

Lokalizacja: Most znajduje się w ciągu Alei Wolności, przy ulicy Portowej w Nowej Soli. Współrzędne pozwalają łatwo znaleźć go w nawigacji.

Dojazd: Samochodem bez problemu – w okolicy jest duży, bezpłatny parking. Komunikacja miejska również dociera w pobliże, most leży w stosunkowo centralnej części miasta.

Dostępność: Most jest czynnym obiektem użyteczności publicznej, więc można go oglądać z zewnątrz o każdej porze. Przejście przez niego jest bezpłatne i dostępne zawsze, gdy nie odbywa się akurat podnoszenie przęsła.

Czas zwiedzania: Samo obejrzenie mostu to 10-15 minut. Spacer wzdłuż promenady portowej z wizytą przy marinie i kładce to około godziny. Jeśli trafi się okazja zobaczyć podnoszenie – warto zostać dłużej.

Informacje o podnoszeniu: Szczegółów na temat planowanych podniesień mostu można dowiedzieć się w Centrum Informacji Turystycznej w Nowej Soli. Warto zapytać z wyprzedzeniem, jeśli zależy nam na zobaczeniu mostu w akcji.

Co zabrać: Aparat lub telefon do zdjęć, wygodne buty do spaceru. Latem warto mieć wodę, bo wzdłuż kanału może być gorąco.