Pałac Kargowa

Pałac w Kargowej to barokowa rezydencja z XVII wieku, która przez lata służyła jako siedziba możnego rodu Unrugów, a później stała się własnością samego Augusta II Mocnego. Choć dziś budowla jest własnością prywatną i niedostępna do zwiedzania od wewnątrz, sama bryła pałacu wraz z otaczającym go historycznym parkiem stanowi interesujący punkt na mapie zabytków województwa lubuskiego. To miejsce z bogatą historią, gdzie plany królewskiej rezydencji przerwała nagła śmierć monarchy, a architektoniczne marzenia pozostały niezrealizowane.

Historia pałacu i rodu Unrugów

Kargowa pojawia się w dokumentach już w 1360 roku, ale jej prawdziwy rozkwit rozpoczął się w XVII wieku. W 1641 roku dobra kargowskie nabył Jerzy Unruh, starosta gnieźnieński, który na krótko zmienił nawet nazwę miejscowości na Unrugowo. To właśnie przedstawiciele tego rodu, szczególnie Krzysztof Unruh, zainicjowali budowę pierwszego pałacu pod koniec XVII wieku. Była to dwukondygnacyjna rezydencja na planie prostokąta, połączona z ogrodem i dziedzińcem.

Pierwotna budowla miała znacznie bogatszą formę architektoniczną niż ta, którą możemy oglądać dzisiaj. Wyposażona była w liczne dekoracje elewacji i bogato zdobione wnętrza, typowe dla barokowej estetyki tamtych czasów.

W 1730 roku szambelan królewski Karol Unrug przekazał pałac królowi Augustowi Mocnemu w dożywotnie posiadanie z prawem przebudowy i rozbudowy. Oficjalnym powodem była potrzeba stworzenia dogodnego miejsca postoju na trasie z Warszawy do Drezna.

Królewskie plany Augusta Mocnego

Przejęcie pałacu przez Augusta II Mocnego w 1740 roku miało odmienić oblicze całej Kargowej. Król planował utworzenie tu bazy wojskowej oraz gruntowną rozbudowę zarówno miejscowości, jak i założenia pałacowego. Do prac nad projektem zaangażowano najlepszych architektów epoki – autorstwo pierwszych projektów przypisywane jest K.F. Poppelmannowi, a projekt z 1731 roku prawdopodobnie stworzył J.K. Knöffel.

W latach 1731-1733 prowadzono intensywne prace budowlane. Pałac miał przybrać formę monumentalnej rezydencji na planie litery U z bryłą główną i dwoma skrzydłami bocznymi. Przy budowli założono również park z alejami. Niestety, śmierć króla w 1733 roku przerwała te ambitne plany. Co gorsza, w 1735 roku podczas działań wojennych pałac został strawiony przez pożar.

Odbudowa i współczesny kształt

Po zniszczeniach z 1735 roku pałac został odbudowany, ale w znacznie uproszczonej formie. Zrezygnowano z bogatych dekoracji elewacji i wystawnego wystroju wnętrz, które charakteryzowały pierwotną budowlę. Obecny kształt budynku to efekt tej powojennej odbudowy oraz późniejszej rozbudowy z 1856 roku.

Dzisiejsza bryła pałacu zachowała barokowy układ na planie litery U. Budynek jest dwukondygnacyjowy, podpiwniczony, przykryty dachami czterospadowymi. Dach nad częścią główną został podwyższony, co dodaje budowli monumentalności. W elewacji frontowej, pomiędzy skrzydłami, znajduje się centralnie umieszczony ryzalit z wejściem głównym poprzedzonym schodami. Ryzalit ozdobiony jest półkolumnami i pilastrami, a zwieńczony faliście łamanym szczytem – jednym z nielicznych elementów dekoracyjnych, które przetrwały do dziś.

Park pałacowy i zabytkowe drzewa

Pałac otacza historyczny park o powierzchni 6,5 hektara, który stanowi integralną część całego założenia. Barokowy charakter kompozycji podkreśla asymetryczność układu z centralną osią biegnącą przez dziedziniec, środek pałacu i grabową aleję we wschodniej części parku. Granice parku wyznaczają aleje: grabowa i lipowo-kasztanowa, których wiek szacuje się na około 250 lat, oraz młodsza aleja kasztanowa.

W parku rośnie 25 gatunków drzew. Do najcenniejszych w kompozycji przestrzennej należą platany, buki, daglezje, cisy, kłęk kanadyjski i perłowiec japoński. Szczególną uwagę zwraca rozłożysty buk o obwodzie 750 centymetrów i wysokości 28 metrów – drzewo to od pokoleń stanowi ulubione miejsce spacerów mieszkańców Kargowej.

Park prezentuje się malowniczo przez cały rok, ale szczególnie jesienią, gdy liście przyjmują intensywne barwy.

Całe założenie pałacowe w Kargowej obejmuje nie tylko sam pałac i park, ale również oficynę, budynki gospodarcze oraz spichlerz – wszystkie elementy tworzą spójny zespół architektoniczny z epoki baroku.

Współczesność i dostępność

Po II wojnie światowej majątek został przejęty przez miejscowy PGR. Obecnie pałac jest własnością prywatną i niestety pozostaje opuszczony. W 2014 roku wokół budynku postawiono nowy płot, który uniemożliwia oglądanie elewacji frontowej z bliska. Oznacza to, że zwiedzanie ogranicza się do obserwacji z zewnątrz oraz spacerów po parkowej części założenia.

Mimo że nie można wejść do środka, sam widok barokowej bryły pałacu oraz możliwość przechadzki po historycznym parku z 250-letnimi drzewami to wystarczający powód, by zatrzymać się w Kargowej podczas podróży po Ziemi Lubuskiej. Miejsce to szczególnie docenią miłośnicy historii architektury oraz ci, którzy lubią odkrywać mniej znane zabytki z ciekawą przeszłością.

Dla kogo i jak dojechać

Pałac w Kargowej to miejsce przede wszystkim dla pasjonatów historii i architektury barokowej, a także dla osób poszukujących spokojnych miejsc z dala od turystycznych szlaków. Park stanowi przyjemne miejsce na spacer, więc może być też dobrym punktem na krótki postój podczas dłuższej podróży.

Kargowa leży przy drodze krajowej nr 32, łączącej Zieloną Górę z Poznaniem, co czyni dojazd bardzo prostym. Pałac znajduje się w północno-wschodniej części miejscowości przy ulicy Wolsztyńskiej (dawniej Babimojskiej). Z centrum Kargowej można dojść piechotą w kilka minut. Na zwiedzanie okolicy warto przeznaczyć około 30-45 minut – tyle wystarczy, by obejść pałac z zewnątrz i przejść się po parkowych alejach.

Dojazd: Kargowa znajduje się około 30 km od Zielonej Góry i 70 km od Poznania. Dojazd samochodem jest najprostszą opcją – można zaparkować w pobliżu centrum miasta i dojść do pałacu pieszo.

Wstęp: Pałac jest własnością prywatną i ogrodzony – zwiedzanie możliwe tylko z zewnątrz. Park jest dostępny bezpłatnie przez cały rok.

Czas zwiedzania: 30-45 minut wystarczy na obejrzenie pałacu z zewnątrz i spacer po parku.